ΚΑΡΚΙΝΟΣ: NEA ΓΝΩΣΗ-ΝΕΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ
Τα τελευταία χρόνια, μια νέα αντίληψη για τον καρκίνο αρχίζει να κερδίζει έδαφος. Σε ένα κύριο άρθρο του Journal of Clinical Oncology, του επίσημου περιοδικού της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας, οι συγγραφείς προτείνουν ότι ίσως έχει έρθει η στιγμή να αλλάξουμε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε αυτή την ασθένεια. Το παραδοσιακό μοντέλο φαίνεται να έχει φτάσει στα όριά του.Αντί γι’ αυτό, προτείνεται ένα νέο μοντέλο,συμφωνα με το οποίο ο καρκίνος είναι μια παθοφυσιολογικη διαδικασία που εξελίσσεται σε ολο τον οργανισμό, όχι απλώς ένα στατικό μορφολογικό εύρημα. Αν δούμε τον καρκίνο μέσα από αυτό το πρίσμα, η εικόνα αλλάζει.

Η ασθένεια δεν εμφανίζεται ξαφνικά και τυχαία απο γονιδιακές ιδιοτροπίες, αλλα εξελίσσεται μέσα στον χώρο και τον χρόνο, ακολουθώντας μια συγκεκριμένη αλληλουχία γεγονότων. Αυτό που βλέπουμε, συνηθως ενας όγκος,είναι μόνο η πιο ορατή έκφραση μιας βαθύτερης διαδικασίας που ξεκινά ταυτόχρονα σε δύο επίπεδα: στο όργανο όπου εμφανίζεται η βλάβη και στο σύνολο του οργανισμού.

Όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να μεταδώσει τις σωστές πληροφορίες για τη διατήρηση της ακεραιοτητας της δομής και της λειτουργίας ενός ιστού, τότε δημιουργείται ένα είδος τοπικού μικρου συστηματος στο πασχον οργανο, που αποκόπτεται από τον συνολικό ομοιοστατικο σχεδιασμο του σώματος. Σε αυτή την κατάσταση, ο ιστός προσπαθεί να αναδιοργανωθεί με αναπτυξιακες διαδικασιες ενω ασφυκτια . Η διαδικασία θυμίζει, με παθολογικό τρόπο, τις αναπτυξιακές φάσεις της εμβρυογένεσης, σαν ο ιστός να επιχειρεί να ξαναχτίσει τον εαυτό του από την αρχή, αλλα μεσα σε ιδιαιτερα τοξικες συνθηκες του περιβαλλοντος των κυτταρων.

Η καρκινογένεση δεν περιορίζεται στην εμφάνιση κυττάρων με κακοήθη χαρακτηριστικά. Αυτή είναι μόνο μία πτυχή. Υπάρχουν μορφές καρκίνου, όπως η λευχαιμία, όπου δεν σχηματίζεται καν συμπαγής όγκος. Όταν όμως σχηματίζονται όγκοι, λειτουργούν σαν «ανώμαλα όργανα» που αναπτύσσονται μέσα σε ένα συστημικό περιβάλλον ήδη επιβαρυμένο και δυσλειτουργικό.

Η σύγχρονη θεραπευτική πρακτική επικεντρώνεται σχεδον αποκλειστικα  στον "όγκο". Ο όγκος, βέβαια, είναι επικίνδυνος και πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα και αποτελεσματικά. Όμως δεν αποτελεί την ίδια την «ασθένεια». Είναι προϊόν της. Γι’ αυτό και, ακόμη κι όταν αφαιρεθεί πλήρως ή καταστραφεί με θεραπείες, η ασθένεια μπορεί να παραμένει. Το βλέπουμε στις υποτροπές και στις μεταστάσεις: αν ο καρκίνος ήταν απλώς ο όγκος, τότε μετά την πλήρη εκτομή δεν θα υπήρχε τίποτα να «ξαναγεννήσει» τη νόσο.

Η πραγματική ασθένεια βρίσκεται στο υπόβαθρο ,στην απορρύθμιση του οργανισμού που επιτρέπει σε ένα νέο όγκο να εμφανιστεί είτε στο ίδιο σημείο είτε σε μια εντελώς διαφορετική περιοχή. Αν αυτή η βαθύτερη διαταραχή δεν αντιμετωπιστεί, ο καρκίνος μπορεί να επανεμφανιστεί, ακόμη και μετά από τις πιο επιθετικές και επιτυχημένες τοπικές θεραπείες.

Για να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά τον καρκίνο, δεν αρκεί να κοιτάμε μόνο τα καρκινικά κύτταρα. Πρέπει να κατανοήσουμε το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζουν και αναπτύσσονται. Ο όγκος δεν είναι ένα σύνολο «αυτόνομων» κυττάρων που δρουν μόνα τους. Γύρω τους υπάρχει ένα ολόκληρο μικροπεριβάλλον – ινοβλάστες, ανοσοκύτταρα, ενδοθηλιακά και άλλα εξειδικευμένα κύτταρα , που αλλάζει καθώς εξελίσσεται η νόσος και τελικά υποστηρίζει την ανάπτυξη, την εισβολή και τη μετάσταση.Καθώς ο καρκίνος προχωρά, αυτά τα κύτταρα του στρώματος στρατολογούνται σταδιακά για να βοηθήσουν τον όγκο. Γι’ αυτό η θεραπεία δεν μπορεί να στοχεύει μόνο στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων. Πρέπει να αποκαθιστά τη δομική, λειτουργική και ενεργειακή ισορροπία του οργάνου και του οργανισμού συνολικά.

Η εξάλειψη των καρκινικών κυττάρων έχει τη θέση της, αλλά πρέπει να εφαρμόζεται τη σωστή στιγμή και με τα κατάλληλα μέσα, ώστε να είναι αποτελεσματική και όσο το δυνατόν λιγότερο επιβλαβής στην γενικοτερη οικονομια του οργανισμου.

Σύμφωνα με τη συμβατική αντιληψη, «έγκαιρη διάγνωση» σημαίνει ότι εντοπίζονται κακοήθη κύτταρα σε ένα περιορισμένο σημείο, όπως στο καρκίνωμα in situ. Όμως, αν δούμε τον καρκίνο ως συστημική νόσο, τότε όταν εντοπίζουμε τα πρώτα κύτταρα, η ασθένεια έχει ήδη ξεκινήσει πολύ νωρίτερα. Θα πρεπει να μας  οδηγεί μια πιο ολιστική, ιπποκρατική θεώρηση: να βλέπουμε τον ασθενή ως μοναδική σωματική, ψυχική και κοινωνική οντότητα και να θεραπεύουμε όχι μόνο τον όγκο, αλλά και τη νόσο που τον δημιούργησε.Η βάση της θεραπείας πρέπει να περιλαμβάνει την αναγνώριση και αντιμετώπιση όλων των παραγόντων που συνέβαλαν στην εμφάνιση της νόσου, καθώς και την αποκατάσταση της ομοιόστασης και του μικροπεριβάλλοντος των κυττάρων. Η εξατομικευμένη θεραπεία είναι απαραίτητη, όπως σε όλες τις χρόνιες ασθένειες.

Η σύγχρονη ιατρική χρειάζεται να ενσωματώσει τη σοφία του Ιπποκράτη και ταυτόχρονα τα δεδομένα της βιολογίας, της φυσιολογίας και της βιοφυσικης των ζωντανών συστημάτων. Ο καρκίνος συχνά αναπτύσσεται σε συνθήκες που απειλούν την ακεραιότητα των ιστών και του οργανισμού. Γι’ αυτό η θεραπεία πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τον όγκο, αλλά και την ψυχική και συναισθηματική κατάσταση του ασθενούς, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν διαταραχές όπως η κατάθλιψη, που επηρεάζουν την ανοσολογική ισορροπία και τη λειτουργία της αναπνοής σε όλα τα επίπεδα.

Ιδανικά, η νόσος θα έπρεπε να ανιχνεύεται πριν εμφανιστεί ο όγκος. Σε αυτό το στάδιο, η θεραπεία στοχεύει στην ενεργειακή οικονομία του οργανισμού και των πιο ευάλωτων οργάνων, βασισμένη σε μια αντικειμενική βιοφυσικη και λειτουργική αξιολόγηση. Συχνά, ένα λεπτομερές ιστορικό αποκαλύπτει τους αιτιολογικούς παράγοντες όπως χρόνια φλεγμονή, λειτουργική εξάντληση, παρατεταμένο στρες, ψυχική επιβάρυνση.Όταν όμως ο καρκίνος διαγνωστεί μετά την εμφάνιση όγκου, η θεραπεία αλλάζει. Ο όγκος, όσο παραμένει στο σώμα, προωθεί ενεργά την εξέλιξη της νόσου. Γι’ αυτό η πρώτη προτεραιότητα είναι η αντιμετώπισή του με τα κατάλληλα διαθέσιμα μέσα. Όμως, αν αγνοηθεί η υποκείμενη νόσος, τότε μπορεί να κερδηθεί μια μάχη, αλλά όχι ο πόλεμος. Η νόσος θα συνεχίσει να τροφοδοτεί την εμφάνιση νέων όγκων, τοπικών υποτροπών ή μεταστάσεων, όπως η Λερναία Ύδρα που αναγεννά τα κεφάλια της.